Περιγραφή

Η τρίτη συναυλία του Kύκλου Εργαστηρίων Σύνθεσης στρέφει την προσοχή μας στα φορμαλιστικά και μορφοπλαστικά χαρακτηριστικά του ήχου. Κάθε συνθέτης πλάθει τα υλικά του –το ηχόχρωμα, τον ρυθμό, τις δομές ή τη γλώσσα– και τα μεταμορφώνει σε μηχανισμούς που παράγουν νέα υλικά. Ο Μηνάς Μπορμπουδάκης συνθέτει λόγο, ήχο και εικόνα σε ένα πολυστυλιστικό έργο για σόλο κοντραμπάσο, όπου η μορφή γίνεται θεατρική πράξη. Η Ισμήνη Μπεκ συνδυάζει τους ήχους της ανθρώπινης φωνής και της τρομπέτας, διευρύνει την ηχοχρωματική παλέτα τους και κατασκευάζει ένα υπερόργανο, ένα ενιαίο σώμα, όπου τα δύο όργανα αναπνέουν και πάλλονται ως ένα. Ο Ιάσων Μαρούλης συνθέτει ένα συμπυκνωμένο μουσικό θραύσμα, μια μορφή ηχητικής γλυπτικής, η οποία εστιάζει στις λεπτομέρειες και τις μικρές μεταβολές των εσωτερικών δομών του ήχου. Ο Γιώργος Βάβουλας ακολουθεί τη λογική του κανόνα σαν ένα αόρατο νήμα που μεταφέρεται από όργανο σε όργανο, ενώ τα υπόλοιπα όργανα υιοθετούν διαφορετικούς ρόλους. Έτσι, το έργο του χτίζεται σε μια στέρεη βάση και είναι, ταυτόχρονα και αδιάκοπα, μεταβαλλόμενο, όπως ο ενδιάμεσος χώρος του τίτλου: ρευστός, μεταβατικός, ανοιχτός σε πολλαπλές αναγνώσεις.

Ο Περικλής Λιακάκης εστιάζει στις ηχοχρωματικές δυνατότητες των τριών οργάνων και χτίζει τη φόρμα του έργου σαν ένα κολάζ διαφορετικών ηχοχρωματικών συνδυασμών. Ο Ερρίκος Σιδηρόπουλος-Βελίδης μετασχηματίζει δεδομένα από πειράματα νευροεπιστημών σε μουσικές παραμέτρους, κατασκευάζοντας μια νέα, πρωτότυπη μορφολογία, όπου ο επιστημονικός κόσμος βρίσκει καλλιτεχνική έκφραση. Ο Νικόλας Τζώρτζης εμπνέεται από τη φυσική και μεταμορφώνει τις αλλαγές στη βαρυτική έλξη μιας μαύρης τρύπας σε υπερβολικές, μουσικές επιβραδύνσεις και σε ένα ξεχείλωμα του ήχου, μεταφέροντας τον ακροατή σε ένα οριακό ηχητικό σύμπαν. Τέλος, η Μάρω Κωνσταντινοπούλου επεξεργάζεται εκτενώς τη γλώσσα ως μουσικό υλικό καθαυτό, δημιουργώντας νέες λέξεις και, επομένως, νέους ήχους που γεννούν νέα νοήματα. Αναζητούνται νέοι δρόμοι για το πλάσιμο και τη μορφοποίηση του ήχου· όχι στατικές, αλλά δυναμικές μορφές που βρίσκονται σε διαρκή κίνηση, ηχούν, μεταμορφώνονται και εκπλήσσουν. Η συναυλία είναι μια πρόσκληση να ακούσουμε τα υλικά των συνθετών όχι απλώς ως μέσο έκφρασης αλλά ως έναν ζωντανό μηχανισμό δημιουργίας νέων υλικών και, επομένως, νέων, απροσδόκητων εμπειριών.

Με μια ματιά – Σύνοψη

Μηνάς Μπορμπουδάκης

Things Happening

για έναν κοντραμπασίστα (2021)

Διάρκεια 14’

Συνθετικό σημείωμα:
Το έργο Things Happening κινείται ανάμεσα σε ηχοτοπία, στοιχεία κουλ τζαζ και έντονη εκφραστικότητα. Το ποίημα «Wilson Opera Monologue» της Νόρα Γκόμρινγκερ [Nora Gomringer] αποτέλεσε το πρότυπο για αυτό το αμάλγαμα γλώσσας και ήχου. Η εκφραστικότητα και ο έντονα διαμορφωμένος ρυθμός του μονολόγου δημιουργούν μια δυναμική, η οποία διακόπτεται, αμφισβητείται, αντιπαραβάλλεται και σχολιάζεται από τη γραμμή του κοντραμπάσου. Ο λόγος και η μουσική οδηγούνται σε έναν διαρκώς εντεινόμενο εκφραστικό κυκλώνα, αποτελούμενο από ρυθμό, λούπες, θορύβους και ηχητικές ροές. Ο κοντραμπασίστας δεν εμφανίζεται μόνο ως μουσικός, αλλά και ως αιχμηρός και παλλόμενος text artist. Γλωσσική υφή, ήχος και περφόρμανς συγχωνεύονται σε μια ποιητική, διακαλλιτεχνική μορφή, στην οποία εκφραστικότητα και coolness συνυπάρχουν.

— Μηνάς Μπορμπουδάκης

Ισμήνη Μπεκ

Where the Sea Is

για φωνή και τρομπέτα (2025)

Διάρκεια 8’

Συνθετικό σημείωμα:
Το έργο διαπραγματεύεται τη μνήμη: τη Θάλασσα, το Σπίτι, το Μπλε. Η φωνή και η τρομπέτα λειτουργούν σαν ένα ενιαίο όργανο· μαζί φέρνουν στο προσκήνιο το παρελθόν – άλλοτε με τη χροιά της νοσταλγίας, άλλοτε της χαράς και άλλοτε της λύπης. Το κάθε όργανο είναι η ηχώ του άλλου· σε στιγμές, οι ήχοι τους συναντιούνται και γίνονται κοινός παλμός. Μαζί υφαίνουν τον ήχο του παρελθόντος, του χρόνου που δεν έφυγε. Θραύσματα από σκέψεις, αναμνήσεις, συναισθήματα και οράματα ενός ανθρώπου που έρχεται αντιμέτωπος με την παιδική του ηλικία, αποτελούν τα κατεξοχήν στοιχεία που αντηχούν σε όλο το έργο. Η λέξη «blue» –το μπλε– πότε παραπέμπει στη θάλασσα, πότε στη νοσταλγία, πότε στον καθένα μας.

— Ισμήνη Μπεκ

Ιάσων Μαρούλης

ποθήω και μάομαι

για μπάσο κλαρινέτο, τρομπόνι και βιόλα (2025)

Διάρκεια 3’

Συνθετικό σημείωμα:

Ένα στιγμιότυπο μιας ίσως μεγαλύτερης αφήγησης. Ένα ολοκληρωμένο θραύσμα μιας προσπάθειας για έκφραση.

— Ιάσων Μαρούλης

Γιώργος Βάβουλας

Interstitium

για κουαρτέτο εγχόρδων (2025)

Διάρκεια 8’

Συνθετικό σημείωμα:
Το Interstitium αναφέρεται στον ρευστό, συνεχόμενο χώρο που υφίσταται ανάμεσα σε εσωτερικές δομές – ένα είδος συνδετικού ιστού, τόσο με φυσική όσο και με μεταφορική σημασία. Η σύνθεση ξεδιπλώνεται ως μια αδιάκοπη ροή, διασχίζοντας μεταβαλλόμενα τοπία χώρου, θραυσματικές ή αλλοιωμένες μνήμες και μετατοπισμένες καταστάσεις συνείδησης. Αυτά τα ετερόκλητα μα αλληλένδετα επεισόδια συνδέονται μέσω ενός κοινού δομικού νήματος που προσφέρει συνοχή μέσα στη διαρκή μεταμόρφωση. Το έργο συντέθηκε μεταξύ Δεκεμβρίου 2024 και Απριλίου 2025 για το Ergon Ensemble.

— Γιώργος Βάβουλας

Περικλής Λιακάκης

Μέλος

για φλάουτο, βιολοντσέλο^§ και πιάνο (2005, αναθ. 2025)

Διάρκεια 9’

Συνθετικό σημείωμα:
Το έργο γράφτηκε το 2005 για το Τρίο IAMA και αναθεωρήθηκε το 2025. Επιχείρησα να συνδυάσω τρία όργανα με εντελώς διαφορετικό ηχόχρωμα και ικανότητες. Η τεχνική σύνθεσης είναι ένα είδος κολάζ, όπου διάφορα στοιχεία που παρουσιάζονται κατά την διάρκεια του έργου, συνδυάζονται με καινούργιες αναλογίες κάθε φορά.

— Περικλής Λιακάκης

Ερρίκος Σιδηρόπουλος-Βελίδης

Φρην

για οκτώ μουσικούς (2025)

Διάρκεια 8’

Συνθετικό σημείωμα:
Μια πτυχή της μουσικής που με συναρπάζει πάντα είναι η ικανότητά της να λειτουργεί σαν ένα ζωντανό ον. Έχεις την αίσθηση ότι η μουσική αντιδρά στα πράγματα και ανταποκρίνεται, κοιτάζει πίσω. Όχι με ποιητικό-καλλιτεχνικό τρόπο, αλλά μάλλον ως μια παρουσία που συνυπάρχει με τον ακροατή στο χώρο. Με ενδιαφέρει να κυνηγώ αυτή την ποιότητά της. Στα πιο πρόσφατα έργα μου, όπως το Φρην, βρίσκω την έμπνευσή μου στον κόσμο των νευροεπιστημών. Στη μουσική μου χρησιμοποιώ συσχετίσεις που βρίσκονται σε ένα νευρωνικό σύστημα.

— Ερρίκος Σιδηρόπουλος-Βελίδης

Νικόλας Τζώρτζης

Gravitationnel

hommage à Karl Schwarzschild

για οκτώ μουσικούς (2021)

Διάρκεια 13’

Συνθετικό σημείωμα:
Το έργο πειραματίζεται με την έννοια του διευρυμένου χρόνου. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε το αρχικό τμήμα ενός έργου που γράφτηκε το 2015, του … de ce qui est en lutte, το οποίο εν συνεχεία γράφτηκε ξανά τέσσερις φορές πιο αργά. Τρία όργανα προστέθηκαν στο αρχικό κουιντέτο, έτσι ώστε το ηχόχρωμα να ακούγεται σαν να έχει «τεντωθεί» ηλεκτρονικά. Η ιδέα προέκυψε μετά από μια συζήτηση με τη φυσικό Μαντώ Ζαμπέλη, η οποία μου μίλησε για τις μαύρες τρύπες του Καρλ Σβάρτσιλντ και για το γεγονός ότι όσο αυξάνεται η βαρύτητα τόσο επιβραδύνεται ο χρόνος. Αυτή η συζήτηση με ώθησε να μάθω περισσότερα για τον Σβάρτσιλντ, έναν λαμπρό επιστήμονα που πέθανε στο πεδίο της μάχης κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

— Νικόλας Τζώρτζης

Μάρω Κωνσταντινοπούλου

Για 11 εκτελεστές

για υψίφωνο, τενόρο και σύνολο (2025)

Διάρκεια 11’

Συνθετικό σημείωμα:
Μια προσπάθεια απόδοσης σε κείμενο λόγου και μουσικής της απροειδοποίητης, αιφνιδιαστικής και δήθεν αδικαιολόγητης επίθεσης του εαυτού προς τον εαυτό. Το πρωτότυπο κείμενο είναι γραμμένο από τη συνθέτρια.

— Μάρω Κωνσταντινοπούλου

Συντελεστές – Διανομή

Καλλιτεχνική Επιμέλεια κύκλου εργαστηρίων σύνθεσης ΕΛΣ: Τάσος Ρωσόπουλος
Βοηθός Καλλιτεχνικού Επιμελητή: Γιάννης Αγγελάκης

Μουσική διεύθυνση Νίκος Βασιλείου
Ερμηνεύουν: Νίκη Λαδά, Χρήστος Κέχρης

Ergon Ensemble:
Πίκολο, φλάουτο, μπάσο φλάουτο: Νίκος Νικόπουλος
Κλαρινέτο, μπάσο κλαρινέτο: Κώστας Τζέκος
Σοπράνο σαξόφωνο: Γκουίντο ντε Φλάβιις
Τρομπέτα: Σπύρος Αρκούδης
Τρομπόνι: Ανδρέας-Ρολάνδος Θεοδώρου
Βιολί: Φαίδων Μηλιάδης, Κώστας Παναγιωτίδης, Βασίλης Σούκας
Βιόλα: Κρυσταλία Γαϊτάνου
Βιολοντσέλο: Αλέξανδρος Μποτίνης, Δημήτρης Τραυλός
Κοντραμπάσο: Νίκος Τσουκαλάς
Κρουστά: Μπάμπης Ταλιαδούρος
Πιάνο: Χρήστος Σακελλαρίδης

Σκηνοθετικό σημείωμα

Things Happening

Το έργο Things Happening κινείται ανάμεσα σε ηχοτοπία, στοιχεία κουλ τζαζ και έντονη εκφραστικότητα. Το ποίημα «Wilson Opera Monologue» της Νόρα Γκόμρινγκερ [Nora Gomringer] αποτέλεσε το πρότυπο για αυτό το αμάλγαμα γλώσσας και ήχου. Η εκφραστικότητα και ο έντονα διαμορφωμένος ρυθμός του μονολόγου δημιουργούν μια δυναμική, η οποία διακόπτεται, αμφισβητείται, αντιπαραβάλλεται και σχολιάζεται από τη γραμμή του κοντραμπάσου. Ο λόγος και η μουσική οδηγούνται σε έναν διαρκώς εντεινόμενο εκφραστικό κυκλώνα, αποτελούμενο από ρυθμό, λούπες, θορύβους και ηχητικές ροές. Ο κοντραμπασίστας δεν εμφανίζεται μόνο ως μουσικός, αλλά και ως αιχμηρός και παλλόμενος text artist. Γλωσσική υφή, ήχος και περφόρμανς συγχωνεύονται σε μια ποιητική, διακαλλιτεχνική μορφή, στην οποία εκφραστικότητα και coolness συνυπάρχουν.

— Μηνάς Μπορμπουδάκης

Where the Sea Is

Το έργο διαπραγματεύεται τη μνήμη: τη Θάλασσα, το Σπίτι, το Μπλε. Η φωνή και η τρομπέτα λειτουργούν σαν ένα ενιαίο όργανο· μαζί φέρνουν στο προσκήνιο το παρελθόν – άλλοτε με τη χροιά της νοσταλγίας, άλλοτε της χαράς και άλλοτε της λύπης. Το κάθε όργανο είναι η ηχώ του άλλου· σε στιγμές, οι ήχοι τους συναντιούνται και γίνονται κοινός παλμός. Μαζί υφαίνουν τον ήχο του παρελθόντος, του χρόνου που δεν έφυγε. Θραύσματα από σκέψεις, αναμνήσεις, συναισθήματα και οράματα ενός ανθρώπου που έρχεται αντιμέτωπος με την παιδική του ηλικία, αποτελούν τα κατεξοχήν στοιχεία που αντηχούν σε όλο το έργο. Η λέξη «blue» –το μπλε– πότε παραπέμπει στη θάλασσα, πότε στη νοσταλγία, πότε στον καθένα μας.

— Ισμήνη Μπεκ

ποθήω και μάομαι

Ένα στιγμιότυπο μιας ίσως μεγαλύτερης αφήγησης. Ένα ολοκληρωμένο θραύσμα μιας προσπάθειας για έκφραση.

— Ιάσων Μαρούλης

Interstitium

Το Interstitium αναφέρεται στον ρευστό, συνεχόμενο χώρο που υφίσταται ανάμεσα σε εσωτερικές δομές – ένα είδος συνδετικού ιστού, τόσο με φυσική όσο και με μεταφορική σημασία. Η σύνθεση ξεδιπλώνεται ως μια αδιάκοπη ροή, διασχίζοντας μεταβαλλόμενα τοπία χώρου, θραυσματικές ή αλλοιωμένες μνήμες και μετατοπισμένες καταστάσεις συνείδησης. Αυτά τα ετερόκλητα μα αλληλένδετα επεισόδια συνδέονται μέσω ενός κοινού δομικού νήματος που προσφέρει συνοχή μέσα στη διαρκή μεταμόρφωση. Το έργο συντέθηκε μεταξύ Δεκεμβρίου 2024 και Απριλίου 2025 για το Ergon Ensemble.

— Γιώργος Βάβουλας

Μέλος

Το έργο γράφτηκε το 2005 για το Τρίο IAMA και αναθεωρήθηκε το 2025. Επιχείρησα να συνδυάσω τρία όργανα με εντελώς διαφορετικό ηχόχρωμα και ικανότητες. Η τεχνική σύνθεσης είναι ένα είδος κολάζ, όπου διάφορα στοιχεία που παρουσιάζονται κατά την διάρκεια του έργου, συνδυάζονται με καινούργιες αναλογίες κάθε φορά.

— Περικλής Λιακάκης

Φρην

Μια πτυχή της μουσικής που με συναρπάζει πάντα είναι η ικανότητά της να λειτουργεί σαν ένα ζωντανό ον. Έχεις την αίσθηση ότι η μουσική αντιδρά στα πράγματα και ανταποκρίνεται, κοιτάζει πίσω. Όχι με ποιητικό-καλλιτεχνικό τρόπο, αλλά μάλλον ως μια παρουσία που συνυπάρχει με τον ακροατή στο χώρο. Με ενδιαφέρει να κυνηγώ αυτή την ποιότητά της. Στα πιο πρόσφατα έργα μου, όπως το Φρην, βρίσκω την έμπνευσή μου στον κόσμο των νευροεπιστημών. Στη μουσική μου χρησιμοποιώ συσχετίσεις που βρίσκονται σε ένα νευρωνικό σύστημα.

— Ερρίκος Σιδηρόπουλος-Βελίδης

Gravitationnel

hommage à Karl Schwarzschild

Το έργο πειραματίζεται με την έννοια του διευρυμένου χρόνου. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε το αρχικό τμήμα ενός έργου που γράφτηκε το 2015, του … de ce qui est en lutte, το οποίο εν συνεχεία γράφτηκε ξανά τέσσερις φορές πιο αργά. Τρία όργανα προστέθηκαν στο αρχικό κουιντέτο, έτσι ώστε το ηχόχρωμα να ακούγεται σαν να έχει «τεντωθεί» ηλεκτρονικά. Η ιδέα προέκυψε μετά από μια συζήτηση με τη φυσικό Μαντώ Ζαμπέλη, η οποία μου μίλησε για τις μαύρες τρύπες του Καρλ Σβάρτσιλντ και για το γεγονός ότι όσο αυξάνεται η βαρύτητα τόσο επιβραδύνεται ο χρόνος. Αυτή η συζήτηση με ώθησε να μάθω περισσότερα για τον Σβάρτσιλντ, έναν λαμπρό επιστήμονα που πέθανε στο πεδίο της μάχης κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

— Νικόλας Τζώρτζης

Για 11 εκτελεστές

Μια προσπάθεια απόδοσης σε κείμενο λόγου και μουσικής της απροειδοποίητης, αιφνιδιαστικής και δήθεν αδικαιολόγητης επίθεσης του εαυτού προς τον εαυτό. Το πρωτότυπο κείμενο είναι γραμμένο από τη συνθέτρια.

— Μάρω Κωνσταντινοπούλου

Φωτογραφίες & βίντεο

Φωτογραφίες