Περιγραφή

Η πρώτη συναυλία του Κύκλου Εργαστηρίων Σύνθεσης μας προσκαλεί σε μια ηχητική περιπλάνηση, όπου κάθε έργο αποτυπώνει εικόνες – φυσικές, ψυχικές, φανταστικές. Η Μαργαρίτα Ερμίδου εστιάζει στην ηχοχρωματική διάσταση του συνόλου. Συνθέτει ηχοχρωματικές υφές στις οποίες όλα τα όργανα συμβάλλουν ισομερώς, ξεκινούν και σταματούν με αδιόρατο τρόπο, κι έτσι διερευνά έναν εσωτερικό κόσμο γεμάτο ρευστότητα και μικροαλλαγές. Ο Ερρίκος Σιδηρόπουλος-Βελίδης, αντλώντας έμπνευση από ένα κείμενο του Φρόυντ [Freud] για το άγχος, συνθέτει ένα ηχητικό ψυχογράφημα και μας καλεί να στοχαστούμε πάνω στον φόβο που διέπει τις ανθρώπινες σχέσεις καθώς και στην εμμονή μας για την αντιμετώπιση του άγχους. Η Ισμήνη Μπεκ μας μεταφέρει εικόνες από ένα σπίτι γεμάτο αντηχήσεις: ψίθυροι, φωνές και μελωδίες συμβάλλουν σε ένα πλούσιο ηχοχρωματικό τοπίο και αποκτούν τη δική τους ταυτότητα και μνήμη. Ο Παύλος Κατσιβέλης αντιπαραβάλλει φαινομενικά ασύνδετες εικόνες, οι οποίες αλληλοδιακόπτονται συνεχώς σε μια απόπειρα σύνθεσης: ο παραληρηματικός κόσμος ενός βρέφους που κλαίει και σταδιακά ησυχάζει, ένας μπαμπάς που μαγειρεύει αλλά καίει το φαγητό ή το ηλεκτροστατικό φορτίο του σύννεφου που αυξάνεται πάνω από τη γη.

Η Μάρω Κωνσταντινοπούλου αποκρυσταλλώνει μια καθαρή ηχητική εικόνα, όπου οι ήχοι αέρα μεταμορφώνονται σταδιακά σε τονικά ύψη, σαν να παρακολουθούμε τη γένεση μιας νέας γλώσσας. Το έργο του Δημήτρη Τερζάκη, το οποίο φιλοξενείται στο πρόγραμμα και παρουσιάζεται ως πρώτη παγκόσμια εκτέλεση, μας ταξιδεύει στον λογοτεχνικό κόσμο του διηγήματος «Όνειρο στο κύμα» (1900), μετατρέποντας τις εικόνες της φύσης και της αποξενωμένης ζωής του σύγχρονου πολιτισμού που πραγματεύεται ο Παπαδιαμάντης σε μια πρωτότυπη, ηχητική αφήγηση. Ο Ιωσήφ Παπαδάτος μας μεταφέρει στην Κασταλία πηγή των Δελφών, όπου το φυσικό τοπίο και οι μυθολογικές δυνάμεις που το συνοδεύουν μεταφράζονται σε ένα πλούσιο αρμονικό υλικό και σε μια συνεχόμενη ηχητική ροή. Τέλος, ο Ιάσων Μαρούλης στήνει ένα ιδιότυπο εικαστικό περιβάλλον, όπου ο κοντραμπασίστας και ο τρομπονίστας αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο και περιβάλλονται από ένα σύνολο ηχητικών δορυφόρων, αναδεικνύοντας μια ιδιόμορφη ηχητική συνάντηση μεταξύ δύο χαρακτήρων. Εικόνες απτές και άυλες, ορατές και λανθάνουσες, σκηνές της καθημερινότητας ή του εσωτερικού κόσμου, συγκροτούν μια συναυλία όπου οι ήχοι αποκτούν ζωή και μας προσκαλούν σε ποιητικούς κόσμους, ονειρικά και απροσδόκητα περιβάλλοντα.

Η βιντεοσκόπηση πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2025 στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Με μια ματιά – Σύνοψη

Μαργαρίτα Ερμίδου

in the spectrum of consciousness

για φλάουτο, τρομπέτα, βιολί, κρουστά και πιάνο (2025)

Διάρκεια 9’

Συνθετικό σημείωμα:
Το έργο βασίζεται στην ιδέα ότι η επίγνωση δεν είναι ενιαία, αλλά απλώνεται σε ένα συνεχές καταστάσεων και αποχρώσεων. Όπως το φως διασπάται σε χρώματα, έτσι και η συνείδηση περιλαμβάνει στιγμές διαύγειας, ονειρικής ρευστότητας, βαθιάς εσωστρέφειας ή έντονης εξωστρέφειας. Στο φάσμα αυτό συνυπάρχουν η μνήμη και η φαντασία, η λογική και το συναίσθημα, η σιωπή και ο εσωτερικός διάλογος. Είναι ένας δυναμικός χώρος όπου ο νους πλέει ανάμεσα σε άκρα, ενώ η ψυχή αμφιταλαντεύεται μεταξύ της γενικότερης ύπαρξής της. Μέσα σε αυτό το φάσμα, ο χρόνος χάνει την απόλυτη γραμμικότητά του και γίνεται ρυθμός· ένας παλμός που συνδέει το παρελθόν, το παρόν και τις πιθανότητες του μέλλοντος σε μία συνεχώς μεταβαλλόμενη κατάσταση.

— Μαργαρίτα Ερμίδου

Ερρίκος Σιδηρόπουλος-Βελίδης

Κ’•αν•τη•θεσ;•εις

για φωνή, φλάουτο, βιόλα και κρουστά (2025)

Διάρκεια 5’

Συνθετικό σημείωμα:
Ένα παιχνίδι με το πώς η πραγματικότητα των ανθρώπινων σχέσεων και πώς τα ατομικά μας συναισθήματα, όπως ο φόβος, μπαίνουν ανάμεσά μας και τις επηρεάζουν με τρόπο απόλυτο, πολλές φορές δυσοίωνο και στρεβλωτικό. Κατηγορούμε την καθημερινή πίεση και το άγχος. Αλλά πολλές φορές ακόμα και η προσπάθειά μας να αντιμετωπίσουμε το άγχος, που τόσο της μόδας είναι στις μέρες μας, γίνεται εμμονική.

— Ερρίκος Σιδηρόπουλος-Βελίδης

Ισμήνη Μπεκ

Echoes in My House

για φλάουτο, τρομπόνι, βιόλα, κοντραμπάσο και πιάνο (2025)

Διάρκεια 8’

Συνθετικό σημείωμα:
Όπως δηλώνει ο τίτλος του, το έργο αναφέρεται σε ήχους που αντηχούν μέσα στο σπίτι. Σε κάθε σπίτι. Πρόκειται για ένα ηχοχρωματικό έργο που χτίζει ατμόσφαιρες, άλλοτε εύθραυστες, άλλοτε πυκνές, άλλοτε αέρινες. Αυτές οι ατμόσφαιρες δομούνται από αέρα που μεταμορφώνεται σε ήχο και ήχο που διαλύεται σε αέρα. Ο ήχος είναι πότε ρευστός, πότε στατικός – και μέσα από αυτή τη στατικότητα εκφράζεται η ένταση της ακινησίας. Μέσα στο έργο γεννιούνται και αλληλοδιαπλέκονται πολλαπλές ηχοχρωματικές υφές. Υφές που δεν εξαντλούνται μόνο στη μελωδία ή στον ρυθμό, αλλά απλώνονται φασματικά. Το κάθε όργανο λειτουργεί σαν ξεχωριστή οντότητα που όμως αλληλεπιδρά με τις υπόλοιπες. Οι ήχοι των οργάνων αλληλεπιδρούν, συνομιλούν, ενίοτε συγχωνεύονται, άλλοτε συγκρούονται, άλλοτε σιωπούν μαζί.

— Ισμήνη Μπεκ

Παύλος Κατσιβέλης

pikipo

για υψίφωνο και πέντε μουσικούς (2025)

Διάρκεια 11’

Συνθετικό σημείωμα:
Το ηλεκτροστατικό φορτίο του σύννεφου πάνω από τον λόφο αυξάνει συνεχώς. Η διαφορά δυναμικού με τη γη μεγαλώνει. Το φορτίο κάνει το απονενοημένο άλμα προς τη γη. Η αστραπή φανερώνει την έως τώρα κρυφή αύξησή του, τη στιγμή που τη διακόπτει. Ο Καρλ Μαρξ [Karl Marx] εισάγει την έννοια του προλεταριάτου για την περιγραφή της κοινωνικής κίνησης υποδεικνύοντας το κεντρικό κενό των αστικών κοινωνιών στο ξεκίνημά τους. Οι ιδιοκτήτες κεφαλαίου βρίσκονται παγιδευμένοι σε μία αναδρομική αναδιάταξη: δεν είναι πια προκομμένοι, αλλά κυρίαρχοι. Εφεξής, το κεφάλαιό τους είναι αλλουνού. Ο μπαμπάς του διπλανού διαμερίσματος, με πίστη στο πρόγραμμα που κατέστρωσε, φαίνεται βέβαιος ότι θα ολοκληρώσει τις φακές που ετοιμάζει, ώστε να φροντίσει το μωρό στην ώρα και με τον τρόπο που του αντιστοιχεί. Ένα δυνατό κλάμα διακόπτει τα σχέδιά του. Το μειδίαμα που σχηματίζεται στο πρόσωπό του, μετατρέπεται σε έκφραση τρόμου καθώς τον περικυκλώνει η μυρωδιά της καμένης φακής. Το κείμενο του έργου είναι βασισμένο σε αποσπάσματα από το βιβλίο του Αλαίν Μπαντιού [Alain Badiou] Η ηθική. Δοκίμιο για τη συνείδηση του Κακού (μτφρ. Βλάσης Σκολίδης, Κώστας Μπόμπας, Scripta, Αθήνα 1998).

— Παύλος Κατσιβέλης

νυχτερινό

για κοντραμπάσο, κρουστά και πιάνο (2025)

Διάρκεια 4’

→ Τα δύο έργα παίζονται ως ενιαίο έργο, με το δεύτερο (νυχτερινό) ως εμβόλιμο μέσα στο πρώτο (pikipo).

Συνθετικό σημείωμα:
Το νυχτερινό αναφέρεται στην αίσθηση της βραδινής ανάπαυλας εστιαζόμενο στην εσωτερική της κίνηση. Το μικρό αυτό κομμάτι δοκιμάζει να φωτίσει τις πτυχώσεις της αδράνειας και να φανερώσει την αυταπάτη της ακινησίας κατά τις περιόδους που δεν περιέχουν πρόθεση.

— Παύλος Κατσιβέλης

Μάρω Κωνσταντινοπούλου

First Comes the Relapse

για μπάσο κλαρινέτο, τρομπέτα, βιολοντσέλο και κρουστά (2025)

Διάρκεια 4’

Συνθετικό σημείωμα:
Σε βρίσκει κατά το σιδέρωμα των λευκών ή τη στιγμή που κάνεις μακροβούτι ή και τις δύο αυτές φορές ή και μια τρίτη!

— Μάρω Κωνσταντινοπούλου

Δημήτρης Τερζάκης

Όνειρο στο κύμα

για φλάουτο, κλαρινέτο, βιολί^* και τσελέστα (2025)

Διάρκεια 10’

Συνθετικό σημείωμα:
Στο γνωστό του διήγημα «Όνειρο στο κύμα» (1900) ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης περιγράφει τις στοχαστικές αναμνήσεις ενός δικηγόρου της μεγαλούπολης, ανικανοποίητου από τη ζωή του, για τη νεολαία του στην ύπαιθρο ως νεαρός βοσκός, για ένα κορίτσι που δεν ανταποκρίθηκε στον έρωτά του και για το πώς την είδε κρυφά να κολυμπά μια νύχτα με φεγγάρι. Το διήγημα του Παπαδιαμάντη πραγματεύεται τις αντιθέσεις της φύσης και της αποξενωμένης ζωής στον σύγχρονο πολιτισμό – θέματα που είναι ιδιαίτερα επίκαιρα και σήμερα.

— Δημήτρης Τερζάκης

Ιωσήφ Παπαδάτος

Κασταλία

για σύνολο δωματίου, έργο 102 (2013)

Διάρκεια 14’

Συνθετικό σημείωμα:
Το έργο Κασταλία γράφτηκε το 2013. Στον Παρνασσό, εκεί που ενώνονται οι Φαιδριάδες πέτρες με τη γη, δίπλα από το Μαντείο και τον Ομφαλό της μητέρας Γης ρέει η αστείρευτη η Κασταλία πηγή. Η πηγή του εξαγνισμού και των Μουσών. Ο χώρος που επιτελεί την αιώνια σύζευξη της ηλιολατρικής και ουράνιας απολλώνιας παρουσίας με τις χθόνιες μητρικές θεότητες. Αφετηρία του έργου αποτέλεσε μια φανταστική εικόνα ονειρικής διαύγειας στην οποία ο συμπαντικός ποιητής Ορφέας μέσω της υπέρβασης των αντιθέτων εκτινάσσει την ύπαρξη προς την ευδαιμονία και την αθανασία. Το έργο, χωρίς περιγραφική διάθεση, αντλεί το υλικό του από ελάχιστους αρμονικούς σχηματισμούς που άλλοτε μεταλλάσσονται και άλλοτε επανέρχονται σε πολυφωνική ή ομοφωνική υφή.

— Ιωσήφ Παπαδάτος

Ιάσων Μαρούλης

Ίσκιοι

για τρομπόνι, κοντραμπάσο και μικρό σύνολο (2025)
Διάρκεια 13’

Συνθετικό σημείωμα:
Δύο μορφές αποκαλύπτουν την μεταξύ τους σχέση. Περιστοιχισμένες από ένα πολύμορφο πλέγμα ηχητικών δορυφόρων αλληλεπιδρούν και αλληλοκαθορίζονται. Πότε αναδύονται από το σύνολο προτάσσοντας τη «φωνή» τους ως διακριτά υποκείμενα και πότε χάνονται μέσα του, διηθούμενα εντός μιας μεγαλύτερης συλλογικής ροής.

— Ιάσων Μαρούλης

Συντελεστές – Διανομή

Σκηνοθετικό σημείωμα

Φωτογραφίες & βίντεο

Φωτογραφίες